شهرستان آباده یکی از شهرستانهای استان فارس ایران است. مرکز این شهرستان، شهر آباده است. جمعیت این شهرستان بر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۹۲٫۹۵۹ نفر بوده است . این شهرستان در 638 کیلومتری تهران واقع شده است. استقرار شهر آباده در مجاورت جاده سراسری شمال به جنوب و همچنین مرکزیت شهر آباده نسبت به مراکز استانهای مجاور با احتساب فاصله 270 کیلومتری نسبت به شیراز، 202 کیلومتری با اصفهان و 190 کیلومتری با یزد، وضعیت خاصی را برای این شهرستان ایجاد نموده است. قدمت این منطقه بیشتر از هزار سال است. بعد از اینکه کریم خان زند شیراز را به عنوان پایتخت ایران انتخاب کرد، شروع به رشد کرد. این شهر کوهستانی در شمال استان فارس و در دشت وسیعی روی ارتفاع 2000 متری به نام «سرحد» واقع شده است. این منطقه زمینهای حاصلخیزی دارد به طوری که ایل های مختلفی از جمله قشقایی در تابستان و بهار آنرا به عنوان اقامتگاه تابستانی حود انتخاب می کنند. شهرستان آباده در شمالی ترین نقطه استان فارس قرار دارد. از شمال و غرب به استان اصفهان ، از جنوب به صفاشهر و از شرق به استان یزد متصل است.این شهرستان در فاصله 270 کیلومتری شمال شیراز، 200 کیلومتری جنوب اصفهان، 190 کیلومتری جنوب غربی یزد و 528 کیلومتری جنوب شرقی شهرکرد قرار دارد. وسعت جغرافیایی آباده 6052 کیلومتر مربع است که حدود 11 درصد کل مساحت استان را به خود اختصاص داده است. شهرستان آباده، به مرکزیت شهر آباده شامل بهمن، صغاد، ایزدخواست، سورمق و حدود 20 دهستان است. این شهرستان در محدوده جغرافیائی 51 درجه و21 دقیقه طول شرقی و21 درجه و46 دقیقه تا 31 درجه و45 دقیقه عرض شمالی قرار گرفته است .

کوه‌ها و رودخانه‌ها<\/h2>

کوه‌های آباده، دنباله کوههای زاگرس پاطاق است که از جنوب باختری کوه دنا شروع می‌شود و مهمترین رشته آن بایار وقله معروف آن "بل" به ارتفاع 3040 متر است. بین دنا و آباده، رشته‌های مرتفعی از کوه‌های کیلویه قرار دارد. رودهای شهر آباده از کوههای این شهرستان، در نتیجه انباشت برف زمستانی، چشمه سارها و رودخانه‌هایی به وجود می‌آید. این رودخانه‌ها هم اغلب دارای مجاری پر پیچ و خم هستند و جریان مسیر آبها در هر دره، جهت معنی را طی می‌نماید و اغلب آنها فصلی هستند.

آب وهوا<\/h2>

وضعیت آب و هوایی منطقه به علت مجاورت با دشت کویر ایران دارای آب و هوای خشک و نیمه بیابانی می باشد. تعداد روزهایی که درجه حرارت صفر یا کمتر از صفر بوده در سال برابر با 88 روز است که بیشترین روزها به ترتیب مربوط به ماههای دی – آذر- بهمن – اسفند- آبان – فروردین و حتی مهرماه می باشد. به علت مجاورت با کویر این شهرستان  دارای آب و هوای نسبتاً خشک است به طوری که رطوبت نسبی آن خیلی پایین است. میزان بارندگی طی دوره آماری 1383 – 1356 برابر با 5/139 میلیمتر می باشد. به طوری که کمترین میزان بارندگی مربوط به سال 79-78 می باشد. . میانگین بارندگی سالانه آن حدود120 میلیمتر ومیزان بارش سالانه آن حدود 200 میلیمتر است . این شهرستان سردترین نقطه استان فارس به شمار رفته وزمستانی سرد و طولانی دارد و تابستانی خنک و معتدل دارد .

دین زبان و نژاد<\/h2>

همه ساکنان شهرستان آباده ونواحی پیرامون آن ،پیش از تسلط اعراب،زرتشتی بودندودرزمان صفویه به مذهب تشیع گرویدند. هم اکنون تمامی ساکنان غیر از تعدادی از همشهریان کلیمی که از اصفهان به این شهر آمده اند، شیعه 12 امامی هستند. زبان مردم آباده ،فارسی است ودر بعضی از بخشهای اطراف آن طوایفی از اعراب و ایل قشقایی ساکنند که گویش ترکی دارند. نژاد مردم آباده از نژاد ایران باستان و یا آریایی است .

پوشش گیاهی و نمونه جانوری<\/h2>

با توجه به آب وهوای منطقه پوشش گیاهی این شهرستان از نوع استپ کوهپایه ای یا نیمه بیابانی است که پوشیده از انواع بوته های نواحی استپی است.در پای کوه های جنوبی گل های رنگارنگ بهاری وگیاهان دارویی در میان بوته ها دیده میشود این پوشش گیاهی در کشور به نسبت نواحی بیابانی و نواحی مرطوب در ردیف مراتع متوسط قرار دارد.به علت اوضاعطبیعی حاکم بر منطقه وصید های بی رویه در گذشته حیات وحش آن فقیر شده است، در دشت جانورانی مانند خرگوش، روباه ، وکفتار بیش از بقیه دیده میشوند.

حرفه

شهر آباده که مرکز شهرستان می باشد نقطه تمرکز کلیه فعالیتهای اداری و سیاسی است که 65% ساکنان آن در بخش خدمات ، 32% در بخش صنعت و 11% در بخش کشاورزی ، استخراج معدن و یا رانندگی مشغول کارند .

زیارتگاه  

در بهمن آباده زیارتگاهی است، با بقعه و گنبد کاشیکاری شده مربوط به امامزاده سید احمد و امامزاده سید جعفر که هر دو از فرزندان حضــرت سید میر محمد مشهور به عابدین موسی بن جعفر می باشند.

 در سمت شمالی این شهردر بالای کوهی که دامنه آن کوه ، قبرستان آباده قرار دارد مقبره ای معروف به خواجه اکاشه می باشد که از آنجا تمامی شهر آباده را منظر خود قرار داده است.

معادن<\/h2>

در بخش صنعت و معدن این شهرنسبت به سایر شهرستانهای استان از ذخائرغنی تری برخوردار است.

بطور مثال یکی از چین خوردگیهای زاگرس که معدن عظیم کانون کائولن می باشد با ذخیره حداقل 200میلیون تن خودنمائی میکندو معادن عظیم سنگهای ساختمانی و تزئینی مانند سنگ سفید ، معدن گل چینی در 9 کیلومتری آباده ، معدن گچ در حومه آباده و معدن بزرگ کبالت ومعدن بزرگ خاک نسوز که از معادن نادر این ماده در خاور میانه به شمار میرود .

صنایع دستی<\/h2>

منبت کاری آباده شهرت جهانی دارد ونمونه های آن در موزه های جهان به عنوان بهترین کا های هنری نگهداری میشود.منبت کاری های کاخ مرمر ، به دست هنرمندان این شهر ،همچون استاد احمد امامی ساخته و پرداخته شده است .ملکی وگیوه های آباده در نهایت ظرافت، استحکام و دقت ، تهیه شده ودر نوع خود بی مانند است.از دیگر صنایع دسیتی آباده می توان از قالی بافی یاد کرد .

موقعیت تاریخی  

آباده از نظر تاریخی و فرهنگی در چهار راه تاریخ قرار داشته و همواره تیز هوشی مردم اصفهان ، صفای طبیعت ساکنان شیراز ، سخت کوشی مردمان یزد و مقاومت کرمانی در شخصیت مردمان تجلی نموده در کتاب حدود العالم، آباده از هزار سال پیش تا کنون واقعیت جغرافیایی داشته است .

ویژگیهای تاریخی<\/h2>

به استناد باستان شناسان سکونت در محدوده کنونی آباده به هزاره اول پیش از میلاد باز میگردد. گروه‌های کرد چادر نشین در دوره هخامنشی ،نخستین کسانی بودند که در دشت حد فاصل آباده و اصفهان اسکان یافتند .آثار باستانی بر جای مانده، همچون قلعه باستانی ایزدخواست وقصر بهرام گور در سورمق،شواهدی از وجود فرهنگ وتمدن دراین گستره جغرافیایی است .

شهر آباده به دلیل واقع شدن در سه راهی مواصلاتی بین اصفهان ، یزد و شیراز موقعیت ویژه ای دارد.

شاه اسماعیل سوم مشهور به سید ابوتراب در سال 1179 هجری قمری به فرمان کریم خان زند در آباده سکنی گزید. شاه اسماعیل از سال 1180هجری قمری تا هنگام وفاتش در آباده بود با مرگ وی در آباده ، کریم خان سه روز عزاداری تعیین و شاه اسماعیل در آباده به خاک سپرده شد و برایش مقبره ای درست کردند محل دفن وی در قبرستان عمومی آن زمان آبـــــاده بوده که اینک به صــــورت پارک کودک می باشد .

در حدود سال 1179 که کریمخان زند شیراز را به عنوان پایتختی برگزید و به فرمان او شاه اسماعیل سوم در آباده مسکون شد،و قلعه‌ای به نام قلعه شیرازی (که هم اکنون آثار آن باقیست) برای حفظ امنیت راه کاروان ها بنا گردید.

بنا به فرمان وی، عده ای از طوایف پرندی و گرجی از اصفهان به آباده آمدند و مأمور آبادی و عمران این منطقه گردیدند.کم کم قلاعی دارای دیوار های مرتفعی تقریبأ به ارتفاع 9 تا 10 متر و ضخامت 2 تا 3 متر از چینه ساخته شد. در اطراف هر قلعه و به فاصله 50 متر ،برج هایی ساخته بودند وسوراخ هایی به نام تیرکش در آنها تعبیه کرده بودند. . قطعاً در دوره صفویه و ابتدای حکومت  زندیه همزمان با حضور شاه اسماعیل سوم شهر آباده در مسیر جدیدی از پیدایش ویژگیهای شهرنشینی قرار گرفته و اولین ساخت و سازها با جلوه گاههای یک شهر شرقی در آباده ایجاد شد.

در زمان رضا شاه،بتدریج از ارتفاع قلاع کاسته ودر های آن برداشته شد و عبور و مرور وسایل نقلیه نیز به نحو محسوسی وضع آنجا را دگرگون کرد به نحوی که منازل و دکانها از داخل قلاع ,خارج شد و به اطراف شاهراه کنونی منتقل شد . طی سالهای 1302 و 1304 فرمانداری و شهرداری آباده موجودیت مستقل سیاسی این شهرستان تجلی یافت.

اماکن تاریخی و سیاحتی<\/h2>

کاروانسرای ایزدخواست، پل ایزدخواست، تیمچه صرافیان، تیمچه مسعودی، بنای امامزاده سلطان ابراهیم، کاروانسرای شاه عباس شورستان، کاروانسرای خان خوره، قلعه دو قلک یا دوقله، قلعه کریم آباد، تپه قلعه گبری، تل ساریاتان، تل قلعه اروان، تپه دولت آباد، تپه دهک گردو، تل قصر بهرام سورمق، قزقلاسی، مسجد امام حسن دهدق، قلعه گبری دهدق، تل قره ترک، بنای پاقلعه ایزدخواست، نخستین سد قوسی جهان در ایزدخواست، منزل شاه اسماعیل، تل شاه محمود، مرکز آباده شناسی، کاروانسرای شاه عباس ایزدخواست و قلعه قدیمی ایزدخواست ، کلاه فرنگی سورمق (قاجاریه)، قلعه سورمق ، تپه های کهنه رحمت آباداز دوران پیش از تاریخ ، تپه های باقر آباد که قدمت آن نامشخص است ، عمارت کلاه فرنگی (1291ه . ق )، خرفخانه آباده در پشت کوه خواجو از دوره صفویه ، آرامگاه خواجه عکاشه بر فراز کوه خواجو از دوره صفویه ، قبور خورشیدی در کوه خواجو وکوههای پشت آن.

ویژگیهای گردشگری آباده

شهرآباده از شهرهای فرهنگــــی وسیاحتی شمال استان فارس است . از نظر آب وهوائی این شهرستان جز شهرستا ن های سردسیر ومعتدل استان محسوب گردیده واین مهم درساختار معماری سنتی ولباس هــای محلی این منطقه قابل تإمل است . از نقاط تفریحی ودیدنی طبیعت شهرستان آباده می توان به باغ ها وکشتزارهای صغاد وبهمن درشمال شرق آباده اشاره کرد. مهمانسرای جهانگردی ، هتل ها ورستوران های متعدد که در این شهر وجود دارد اقامت مسافران وخدمات مورد نیاز آنان را به سهولت امکان پذیر نموده است . از دیگر ویژگیهای این شهرستان منبت کاری بوده که شهرت جهانی دارد ونمونه های آن درموزه های جهان به عنوان بهترین کارهای هنری نگهداری می شود .

 

ویژگیهای فرهنگی

آباده کلمهء فارسی است اصل این کلمه از واژه آباد گرفته شده و در زبان پهلوی به معنای دایر- برقرار – باصفا می باشد.

زبان مردم این شهرستان عموماً فارسی سلیس می باشد. در خصوص فرهنگ شهرستان آباده بایدگفت که شهرستان آباده را بیشتر با فرهنگ و هنرش می شناسند و از سالیان دور شهره استان و کشور بوده است. فرهنگی که در آن عشق به میهن، کشور و علم آموزی موج می زند و از میان این فرهنگ مردمان فرهیخته ای به پا خواسته اند که در دانشگاههای مهم کشور و دنیا نام پر آوازه آنان را نیک به یاد دارند و از خدمات برجسته فکری و اندیشه ای آنان بهره های فراوان می برند. ذهن فردفرد مردمان این دیار نمایشگاه شعر و ادب و فرهنگ و اندیشه را محترم می شمارند. فوق العاده به فرهنگ و زبان خود متعصبند، بسیار میهمان نواز، خونگرم و صمیمی اند.

تا پیش از تشکیلات اموزش و پرورش به شیوه جدید و تأسیس مدارس نوین، تعلیم و تعلم در مکتب خانه ها صورت میگرفت . از اشخاصی که در زمان گذشته مکتب خانه تشکیل داده بودند میتوان به عباس ادیب ، حاجی محمد هاشم خان و حاجی ملا احمد اشاره نمود.

نخستین مکتب دار آباده ،مرحوم عباس ادیب بوده است . لقب ادیب را حاکم وقت فارس به وی داده بود. همین مکتب داران بعدها به هنگام تأسیس مدارس به سبک آن زمان ،نقش معلم را بر عهده داشته اند .
تاسیس اولین آموزشگاه دولتی فارس در آباده :
در سال1285 ه . ش ،میرزا حبیب الله آموزگار (مستشار دیوان کشور)، هنگام عبور از آباده به سوی تهران ،بنا به خواهش حاج علیخان که شخص مدبری بوده ،از حرکت یه سوی تهران منصرف و در آباده توقف می نماید.

میرزا حسین و میرزا اشرف هم به تدریس زبان فارسی می پردازند . میرزا عنایت الله سهراب نیز برای تدریس زبان انگلیسی دعوت می شود .این مدرسه به صورت ملی بوده وحقوق آموزگاران از محل شهریه دانش آموزان تأمین میشده است .در سال 1287 ه . ش محمد باقر موحد ،از اصفهان به آباده وارد می شود ودر منزل حاج ملا عبد الله واعظ اقامت می کند.

وی به زبان فرانسه و عربی آشنایی داشته است ،در این تاریخ مدرسه ای به نام موحد (این مدرسه در بعضی اسناد به نام اسلامی هم آمده است) تأسیس میشود .مقارن این ایام ،دو نفر از صاحب منصبان هیئت تفنگداران پلیس جنوب مستقر در آباده  مدرسه مزبوربه محل رونقیه انتقال وبه مدرسه همت موسوم شد که توسط معلمین آقایان محمد باقر موحد ،علی آقا واعظ زاده وسید حسین ضیا العلوم (دانا)وغلامرضا ادیب اداره شدو مدیریت آن بر عهده حاج واعظ بوده است .دراین زمان حاج مخبر السلطنه هدایت به سمت استانداری فارس منصوب می گردد. و به هنگام عبور ار آباده از وضع این مدرسه آگاه می شود. وی دستور میدهدکه در این مدرسه به جای فرانسه ،عربی تدریس شود ودر نتیجه این مدرسه دچار افت تعداد دانش آموز و درآمد شد به همین دلیل علی اصغر واعظ زاده برای تأمین اعتبار لازم به اداره کل فرهنگ فارس مراجعه می نماید. اما نتیجه ای نمی گیرد واین مدرسه منحل می شود .

پس از گفتگوی واعظ زاده با مردم قرار شد 20 درصد مالیات بیشتر به دارایی پرداخت تا از محل عواید آن هزینه های این گونه مدارس تأمین شود .بر اساس این تلاشها و مکاتبات و مراجعات پیگیر ،علی اصغر واعظ زاده موفق می شود موافقت اداره کل معارف فارس را برای تامین اعتبارات لازم به منظور تاسیس یک آموزشگاه دولتی کسب نماید. به این ترتیب در سال 1294 ه . ش از محل بودجه عوارض معارفی اداره معارف فارس دبیرستان دولتی 4 کلاسه سعدی آباده به مدیریت دکتر واعظ زاده تاسیس می شود ابوطالب دانا ، علی اکبرواعظ زاده ،میرزا مهدی امام ومحمد باقر موحد مدیریت این مدرسه را عهده دار بوده اند .گفتنی است که این واحد آموزشی اولین آموزشگاه دولتی است که در فارس تاسیس شده است. این واحد آموزشی ملی که بانی آن خانم طلعت آگاه (وفا) بود در سال 1314 شمسی منحل شد .درسال 1290شمسی دبستان ملی زنهاریه معروف به دبستان دولتی دوشیزگان از سوی اداره معارف فارس با یک کلاس تاسیس شد .که به تدریج کلاسهای آن افزایش یافت .

با پیگیری اداره فرهنگ آباده ، اداره فرهنگ فارس با افتتاح کلاس اول دبیرستان موافقت و از اول مهر ماه 1315 شمسی این کلاس شروع به کار کرد. در سال1316 شمسی کلاس دوم این دبیرستان نیز تاسیس شد .سرپرست دبیرستان در آن سال محمد رضا دایی بود . در سال 1327 شمسی به تقاضای اولیا دانش آموزان و موافقت فرهنگ فارسدبیرستان دخترانه اهلی(اقبال لاهوری کنونی )تاسیس شد .

تیمچه صرافیان

این بنا دربازار کهنه شهر آباده واقع شده است که در حدود 120 سال پیش به دست استاد رضا یزدی ساخته شده است.درب ورودی آن از جنس چوب و به طرز زیبایی ساخته شده،دو کوبه روی آن قرار داشته که کوبه سمت چپ مخصوص آقایان وکوبه سمت راست مخصوص خانم ها بوده است .این بنا توسط حاج محمد خان به یک نفر شیرازی یه نام حاج باقر فروخته میشود واز او به دو پسرش حاج احمد وحاج محمود به ارث می رسد.آنها در این تیمچه به داد و ستد وبازرگانی مشغول می شوند.30 الی 35 سال پیش این دو برادر برای نذر خود مراسم عزاداری در این بنا برگزار می کردند که منبری قدیمی از آن زمان هنوز دراین ساختمان موجود است. در وسط حیاط این ساختمان قپانی(ترازویی) بزرگ وجود داشته که اجناس تجاری به وسیله آن وزن می شده است .آب این ساختمان از چاه تامین می شده،از درب ورودی که وارد میشویم دو حجره در چپ و راست وجود دارد که محل کسب دو برادر بوده وروی سر این دو حجره هم دو اتاق است که محل استراحت بوده است.این ساختمان در دو طبقه ساخته شده که از اتاق های بالا برای استراحت تجار و مسافرین استفاده می شده است . حوض سنگی بسیار زیبایی هم به ابعاد 4*3 متردروسط حیاط واقع است در ضمن درب حجره ها هم به صورت کشویی به طرف بالا و پایین باز و بسته می شود وسقف آنها به وسیله چوب های حاشیه دار زیبایی به اندازه 30*20 سانتی متر پوشیده شده است وکف آنها باخشت های آجری مربع شکل فرش شده است . در مورد نامگذاری این تیمچه به نام صرافیان طبق شنیده ها به علت بوده که چون این دو برادر از تجار متمول وسرشناس بوده اند در ضمن در شناسایی پول های خارجی تبحر داشته اند به آنها لقب صراف داده اند و صرافیان فامیل آنها شده واین تیمچه نیز به همین نام باقی مانده است . این بنا به شماره 1932 در سال 1376 ثبت آثار ملی ایران گردیده و هم اکنون در تملک میراث فرهنگی و شهرداری آباده است ومراحل بازسازی آن هم اکنون دردست اجراست.

چاپارخانه چهل زرعی

 این بنا در روستای چهل زرعی آباده قرار دارد که در گذشته چاپارها ( نامه رسان ) اسب های خود را درفواصل معین با اسب های تازه نفس که در این چاپارخانه بود عوض می کردند.

سد ساسانی ایزدخواست

 این سد به دلیل قدمت زیــاد مشهور به اولین ســد قوسی جهان است که در دوره ساسانیان بر روی رود خانه ایزدخواست بنا شده بود.

قصر بهرام گور

 درنزدیکی سورمق سمت راست جاده شیرازبه آباده ، تل خاکی بسیار بزرگی به ارتفاع حدود 9 کیلومتر وجودداردکه برطبق منابع ومتون تاریخی این تل مشهور ومنسوب به یکی از قصرهای بهرام گور از پادشاهان دوره ساسانی است .

عمارت کلا ه فرنگی سورمق

 این عمارت درآبادی سورمق در 24 کیلومتری جنوب شهر آباده قرار دارد . ساخت آن دردوره قاجاریه صورت گرفته واطراف این عمارت را درختان بسیار زیبا وتنومندی محصور کرده است .

کلاه فرنگی فیروزی

 درروستای فیروزی از توابع آباده بنــای تاریخــی دیگــری از دوره قاجاریـه مشـاهده می شود که نقشه آن هشت ضلعی است وهم اکنون این عمارت مسکونی است .

آرامگاه خواجه عکاشه (برفراز کوه خواجه )

 این عمارت برفراز کوه مشهور به کوه خواجه درسمت شمال شهر آباده قرار دارد. بنای آرامگاه خواجه عکاشه ،گنبدی شکل است . درقدیم این بنا محلی برای زیارت بوده است وهم اکنون مورد توجه ورزشکاران کوه نوردان ودیگر گرو ههای مردم است . در دامنه این کوه بوستان جنگلی است که درختان کاج دروسعت قابل توجهی خود نمائی می کند . از دیگر آثار موجود در این شهر میتوان به بنای شاه اسماعیل (مدرسه فردوسی )، چند خانه قدیمی ،تکیه ،مسجد جامع آباده،باغ محمد علی خان (حمزه پور )وخرفخانه های کوه خواجه اشاره کرد.

عمارت کلا ه فرنگی

بنایی از آثــار دوره قـاجاریــه اســـت . این بنـای بسیار زیبــا که درباغچــه ای درنزدیکـــی یکـــی از میادین مرکـــزی شهر قرار دارد، عمارتی است با نقشه دایره ای شکل و وسعتی درحــدود 20 متـر مربــع دارای چهــار درب ورودی وپنجـره هــای بلنـد . درمحوطــه پیرامون عمارت کلاه فرنگی ، آلاچیق هایی قرار داده شده است ، جهت چایخانه، ومحلی است برای پذیرائی وتفریح شهروندان ومسافران .

قلعه قدیمی ایزدخــواست

 نخستین اثر تاریخـی که درهنگــام ورود به استــان فــارس از سمت اصفهــان می توان مشاهده کرد ،ویرانه های قلعه ایزدخواست است که درفاصله 75کیلومتری شمال آباده قراردارد.این قلعه برفراز صخره بزرگی قرار دارد وداخل آن خانه های بسیــــار کوچک با کوچــــــه های بسیار تنگ وباریک مشاهده می شوداین بنای تاریخی متعلق به دوره ساسانــی است .

کاروانسرای ایزدخــواست

 این مکان درجنوب شهر ایزدخواست در مجاورت قلعه قرار دارد . این کاروانسرا در زمان شاه عباس صفوی ساخته شده ومصالح به کار رفته در آن آجــر ، گـل ،گچ وسنگ بوده است .

کاروانسرای خان خوره

این کاروانسرا در فاصله 60 کیلومتری جاده آباده به شیراز قرار دارد ، نقشه آن هشت ضلعی است ویکی از سه نمونه کاروانسرای منحصر به فرد ایران است. مصالح ساخت آن سنگ،گل وگچ می باشد .

مهمترین وقایع و رویداد های تاریخی

1- حمله لشکر افغان به آباده وتسخیرآن درراه عزیمت به اصفهان (1134 ه.ق)

2- اقامت شاه اسماعیل سوم در آباده به فرمان کریمخان زند از سال 1179 ه.ق

3- جنگ لطفعلی خان زند و آقا محمد خان قاجار در محدوده شهر آباده و تخریب قسمتی از شهر

4-قیام حیدر میرزا فرزند شاه اسماعیل سوم علیه آقا محمد خان قاجار

5- جنگ بابا خان (فتحعلی شاه بعدی )با حسینعلی میرزا در نزدیکی شهر

6- وقوع جنگ آباده در سال 1297 ه.ق ،این جنگ بین نیروهای تفنگدار پلیس جنوب(قشون بریتانیا مستقر در آباده) از یک سو و نیروهای ایل قشقایی و آباده ای ها از سوی دیگر

مفاخر فرهنگی

حاج علیخان (از روشنفکران و اصلاح طلبان)

حسین پور حمزه وکربلایی تقی دانشور ،ازآزادی خواهان و تاسیس کنند گان حزب دمکرات در آباده

ابراهیم خان سورمقی از شخصیت های برجسته در خاندان واعظ زاده

پور فریدون (شاعر دوره ایلخانی)

ضیا (شاعر دوره صفویه)

سقیما آباده ای (شاعر دوره صفویه) ،محمد تقی رسا (شاعر دوران قاجاریه)

شاهد فارسی(شاعر) ،کفری یزدخواستی (شاعر) ،عبدالحسین بهمنی(شاعر)

محمد باقر میرزانیا (شاعر) ،مدد علی (متخلص به زارع (شاعر))

حیدر علی مداح (مذنب (شاعر))

اورنگ خضرایی (شاعر نوپرداز معاصر)

حاج آقا بزرگ مینو (شاعر)

مهیننـی( شاعر )

محمد صفر آباده ای ( قصه نویس )

هنرمندان منبت کار معروفی که آثار هنری آنان زبانزد است و آثار آنان در معتبرترین موزه های داخل و خارج نگهداری می شود مانند:

امامی ها (8نفر مشهورترین منبت کاران دوره دوره پهلوی اول و دوم)

صنیعی ها (4 نفر مشهورترین منبت کاران دوره پهلوی )

واستاد حسین منبتی (مشهور ترین منبت کار دوره پهلوی اول)

از خوشنویسان معروف میتوان حاج عبدالله آباده ای وعلی اکبر حسینی (دوره قاجار) غلامرضا ادیب زاده (دوره پهلوی اول)و مرحوم بدیع الله مرادی را نام برد.

در زمینه موسیقی میتوان از استاد حبیب الله ذوالفنون وفرزندان ایشان ،استاد محمود واستاد جلال ذوالفنون نام برد.

از دیگر مفاخر ارزشمند موسیقی آبادهمیتواناز بانوی جاودان موسیقی ایرانخانم مرضیــه نام برد .

مفاخر علمی

حاج ملاعبد الله واعظ مجتهد که در سال 1244 ه.ق وفات یافت.

حاج محمد جعفر آباده ای مجتهدکه در سال 1281 ه.ق وفات یافت

ملا ابوطالب (مجتهد)

ملا امین الله ناظم الشریعه (مجتهد)

محمد حسین الشریعه (مجتهد)

مکنون آباده ای (عارف)

با توجه به پیشینه فرهنگی این شهر متخصصان فراوانی به کشور اهدا یا به خارج از کشور اعزام کرده است واستادان و مشاهیر فراوانی ازاین خطه بر خاسته اند که ذکر نام آنان در این مختصر نمیگنجد و تنها به ارایه بعضی آنان بسنده میشود .

پرفسور امان الله روشن زایر (فیزیک دان و متخصص ترمو دینامیک)

پرفسور محمود رضا شهریاری (دانشمند و مخترع بین المللی)

هدایت الله فروهر (متخصص معدن ومترجم)

روح الله عباسی ( متخصص رادار و مترجم)

دکتر آزموده (استاد دانشگاه در لندن )

خانم میمنت دانا (مترجم)

دکتر ذبیح الله قربان (بانی دانشکده پزشکی در شیراز)

دکتر بدیع الله آگاه (پزشک وشاعر)

دکتر مسیح آگاه ( شاعر )

دکتر بیژن اعرابی (متخصص مغز و استاد دانشگاه)

دکتر جمشیدصداقت کیش (جغرافی دان،استاد دانشگاه وآباده شناس معروف)

دکتر کریم واعظ زاده (جراح واستاد دانشگاه)

دکتر عباس زمانی (متخصص علوم آزمایشگاهی )

مهندس سید محمد حسین دانا(مدیر عامل شرکت نفت فلات قاره)

اطلاعات آورده شده در این وبلاگ از منابع مختلف جهت استفاده عموم گرداوری شده است